Παιδί και σκί

Η χιονοδρομία (κατά κόσμο σκι) είναι το πιο διαδεδομένο άθλημα αναψυχής παγκοσμίως. Άνθρωποι κάθε φύλλου και ηλικίας και κοινωνικής τάξης σε όλες τις χώρες του κόσμου δηλώνουν φανατικοί λάτρεις του σκι.
Είναι η αίσθηση ελευθερίας που δίνει κάθε κατάβαση, είναι η ικανοποίηση που νιώθει ο σκιερ μετά από μια δύσκολη διαδρομή, είναι η χαρά της «τούμπας» στο μαλακό χιόνι μερικά από τα μοναδικά χαρακτηριστικά του αθλήματος αυτού που το κάνουν τόσο ξεχωριστό και αγαπητό σε μικρούς και μεγάλους.

Το σκι όμως δεν είναι μόνο ένα άθλημα και δεν περιορίζεται στα στενά πλαίσια της πίστας. Είναι ένας τρόπος ζωής ! Το σκι ξεκινάει από την στιγμή που θα ξυπνήσουμε το πρωί (συνήθως λίγο νωρίτερα από τις άλλες μέρες) και θα φορτώσουμε τα πράγματα στο αυτοκίνητο, συνεχίζεται στην διαδρομή, όπου καλό είναι να αποφεύγεται η υπερβολική ολίσθηση στους χιονοσκεπής δρόμους και κορυφώνεται στην πίστα ή εκτός αυτής για τους πιο ενθουσιώδης… Και αν αναρωτιέστε που τελειώνει…δεν τελειώνει ποτέ ! Μόλις φύγουμε από την πίστα πάντα οργανώνουμε την επόμενη εξόρμησή μας. Όταν λιώσουν τα χιόνια και κλείσουν οι πίστες (μαύρη ετούτη η μέρα) ετοιμαζόμαστε για την επόμενη χρονιά.

Πόσο εύκολο είναι να μάθει ή να εθιστεί μάλλον κάποιος σε αυτόν τον τρόπο ζωής ? Για εμάς τους τρελαμένους σκιέρ η απάντηση έρχεται άμεσα, «πανεύκολο !!!» και κάτι τέτοιο δεν απέχει και πολύ από την πραγματικότητα. Όπως όμως σε κάθε πτυχή της ζωής μας έτσι και στο σκι, όσο νωρίτερα τόσο καλύτερα. Τα παιδιά λατρεύουν το χιόνι και μια οικογενειακή εξόρμηση στο βουνό μπορεί να είναι μια υπέροχη εμπειρία και συνήθως η καλύτερη γνωριμία με τον κόσμο της χιονοδρομίας. Πόσες φορές δεν έχουμε δει πιτσιρίκια να παρακαλούν για μια βόλτα με το λιφτ, για μια κατάβαση με το έλκηθρο, άλλα πάνω από όλα για να μάθουν σκι. 

Και ποιος ο λόγος για να τους χαλάσουμε το χατίρι ? Τα παιδιά μπορούν να ξεκινήσουν τα μαθήματα του σκι από την ηλικία που μπορούν να περπατήσουν κανονικά, δηλαδή από την ηλικία των 3 ετών. Στην ηλικία αυτή το σκι διδάσκεται σαν παιχνίδι. Τα παιδιά δεν έχουν ακόμα αναπτύξει τον απαιτούμενο συντονισμό στις κινήσεις τους ώστε να μπορούν να εφαρμόσουν προχωρημένες τεχνικές. Τα μαθήματα είναι σχεδιασμένα έτσι ώστε τα παιδιά να γνωρίσουν το βουνό και τις καιρικές συνθήκες, να εξοικειωθούν με τον εξοπλισμό, να μάθουν να ελέγχουν το σώμα και τα πέδιλά τους πάνω στο χιόνι και πάνω από όλα να περάσουν αξέχαστες στιγμές.

Το μέλλον για το σκι είναι στα παιδιά. Η νέα γενιά ξεκινάει το σκι με πέδιλα νέας τεχνολογίας και σχήματος που θα φέρουν επανάσταση στο άθλημα. Οι μεγαλύτεροι και παλαιότεροι χρησιμοποιούν την νέα τεχνολογία στα πέδιλα (carving) αλλά βασίζονται στην παλαιά τακτική και τρόπο σκι. Τα παιδιά σήμερα έχουν το πλεονέκτημα να ξεκινήσουν από την αρχή κάνοντας carving σκι και έτσι θα φέρουν νέες τεχνικές που εμείς ούτε μπορούμε να φανταστούμε αυτή την στιγμή.

Από την ηλικία των 7 ετών τα παιδιά είναι σε θέση να αφομοιώσουν τεχνικά στοιχεία και να εφαρμόσουν προχωρημένες τεχνικές δεξιότητες με ακρίβεια. Ο νευρομυικός συντονισμός των παιδιών βρίσκεται σχεδόν στα επίπεδα αυτού των ενήλικων και η φυσική τους κατάσταση είναι αντίστοιχη των με αυτή προπονημένων ατόμων, για αυτό μην απορείτε που το παιδί σας τρέχει όλη μέρα και εσείς μπορείτε να ακολουθήσετε μόνο με τα μάτια. Τα μαθήματα αν και διατηρούν το διασκεδαστικό τους στοιχείο επικεντρώνονται περισσότερο στην τεχνική. Τα παιδιά μαθαίνουν να μετατοπίζουν το βάρος τους πάνω στα πέδιλα ώστε να στρίβουν και να φρενάρουν αποτελεσματικά και παράλληλα διδάσκεται και η χρήση μπατόν. Στα προχωρημένα τμήματα οριοθετούνται διαδρομές με πόρτες και τα παιδιά προσπαθούν να περάσουν μέσα τους.
Στην ηλικία των 10 ετών τα παιδιά έχουν πλέον αφομοιώσει την τεχνική του σκι και είναι σε θέση να ελέγξουν απόλυτα την πορεία τους στην πίστα. Η χρήση μπατόν στις στροφές και η σωστή μετατόπιση του βάρους γίνεται πλέον μηχανικά. Τα μαθήματα επικεντρώνονται στην σωστή τεχνική περάσματος από πόρτες και σε παραλλαγές της τεχνικής ανάλογα με την ποιότητα του χιονιού και την κατάσταση της πίστας. Θέματα ασφαλείας επισημαίνονται στα παιδιά ώστε να αποφεύγουν τις κακοτοπιές. Από τα 12-14 όπου ο παράγοντας της δύναμης αυξάνει με εντυπωσιακούς ρυθμούς, τα παιδιά που θα το θελήσουν μπορούν να αρχίσουν την αγωνιστική προπόνηση.

Τα παιδιά που θα ξεκινήσουν σε μικρότερη ηλικία το σκι έχουν περισσότερο χρόνο για να αφομοιώσουν τα τεχνικά χαρακτηριστικά και να προσαρμοστούν στις ιδιαιτερότητες του αθλήματος, μαθαίνουν πιο εύκολα και δεν έχουν αναπτύξει πλήρως την αίσθηση του φόβου, όποτε ακολουθούν πιο εύκολα τις οδηγίες του εκπαιδευτή. Σε καμία περίπτωση όμως αυτό δεν σημαίνει ότι κάποιο παιδί δεν μπορεί να αρχίσει το σκι στα 8,10 ή και 15 του χρόνια Υπάρχουν αρκετά παραδείγματα στο παγκόσμιο στερέωμα αθλητών και πρωταθλητών του σκι όπου έβαλαν πέδιλα στα πόδια τους στην ηλικία των 18 ετών ! Αυτό σημαίνει ότι εάν το παιδί θέλει να μάθει σκι σε μικρή ηλικία υποστηρίξτε το, εάν όχι, δεν υπάρχει λόγος να το πιέσετε. Αφήστε λοιπόν το παιδί να σας καθοδηγήσει.
Αυτός ο τρόπος ζωής έχει όμως και κάποιες υποχρεώσεις. Κανένας λοιπόν από εμάς δεν θα σκεφτόταν ποτέ να πάει στο βουνό με ελλιπώς συντηρημένο ή χαλασμένο εξοπλισμό . Κατά τον ίδιο τρόπο ποτέ δεν θα πρέπει να πάμε με «ελλιπώς συντηρημένο εαυτό». Ο αθλητισμός γενικότερο και το σκι ειδικότερα έχουν αποδείξει την αξίας τους για την βελτίωση της ποιότητας ζωής των ανθρώπων. Ο παράγοντας που ωφελείται περισσότερο είναι η υγεία. Εκατοντάδες έρευνες έχουν αποδείξει ότι ο αθλητισμός μειώνει την πιθανότητα εκδήλωσης παχυσαρκίας, καρδιαγγειακών νοσημάτων και αναρίθμητων άλλων ασθενειών. Επιπλέον τα άτομα που αθλούνται παρουσιάζουν σημαντικά λιγότερα κρούσματα ψυχολογικών διαταραχών όπως είναι η κατάθλιψη, η μελαγχολία αλλά και λιγότερες αυτοκτονίες.

Στον κοινωνικό τομέα τα άτομα τα οποία συμμετέχουν σε αθλητικές δραστηριότητες παρουσιάζουν αυξημένη κοινωνικότητα, καλύτερες διαπροσωπικές σχέσεις και μεγαλύτερη δυνατότητα αντιμετώπισης δυσάρεστων καταστάσεων. Στον εργασιακό τομέα, αυξημένη παραγωγικότητα, αυτοπεποίθηση και αυτοσεβασμός καθώς και μειωμένο στρες είναι χαρακτηριστικά των αθλητικά ενεργών ατόμων.

Για ένα παιδί βεβαίως υπάρχουν πολλοί πειρασμοί, και περισπασμοί που μπορούν να το απομακρύνουν από τον υγιεινό τρόπο ζωής και τον αθλητισμό (π.χ. σύνδρομο τηλεόρασης). Δυστυχώς η προσβασιμότητα και η ευκολία σε τέτοιου είδους ασχολίες, τόσο για τα παιδιά όσο και για τους γονείς, απομακρύνουν ολοένα και περισσότερα παιδιά από τον υγιεινό τρόπο ζωής. Αποτέλεσμα, ανάμεσα σε άλλα, τα συνεχώς αυξανόμενα ποσοστά παιδικής παχυσαρκίας και η μικρότερη ηλικία για την εκδήλωση καρδιαγγειακών ασθενειών, η έλλειψη διαπροσωπικών σχέσεων, η εσωστρέφεια και η συσσώρευση ψυχολογικών «ρύπων».
Αναμφίβολα λοιπόν ο αθλητισμός αποτελεί προτιμότερο τρόπο ζωής και λογικό είναι κάθε γονιός να τον επιδιώκει για τα παιδιά του. Το σκι πέρα όλων των προαναφερθέντων ωφελειών εμπεριέχει και το στοιχείο της επαφής με τη φύση και τον ενθουσιασμό της περιπέτειας. Και είναι αυτή ακριβώς η ιδιαιτερότητα του που το κάνει τόσο ξεχωριστό. Σε αυτή όμως την ιδιαιτερότητα κρύβονται και οι κίνδυνοι του αθλήματος. Το ποιο σύνηθες σχόλιο όταν λέμε σε κάποιον ότι κάνουμε σκι είναι να μας ρωτήσει πόσες φορές έχουμε σπάσει τα πόδια μας. Και δεν έχουν άδικο, πράγματι στο σκι πολλοί είναι αυτοί που έχουν τραυματιστεί.

Για να ακριβολογούμε τα τελευταία 5 χρόνια (2000-2005) ο μέσος όρος τραυματισμών κυμαίνεται στα 2-3/1000 άτομα. Δηλαδή στα 1000 άτομα που κάνουν σκι τραυματίζονται 2 με 3 άτομα. Από αυτούς τους τραυματισμούς μόλις ο ένας χρήζει νοσοκομειακής περίθαλψης και οι υπόλοιποι επουλώνονται μέσα σε 1-2 εβδομάδες το πολύ. Στο ερώτημα ποιοι τραυματίζονται, πολλές έρευνες έχουν δώσει  σαφείς απαντήσεις. Πιο επιρρεπείς είναι οι νέοι ηλικίας 17-25 και οι σκιέρ μέσου επιπέδου. Και στις δύο περιπτώσεις η υπέρβαση των δυνατοτήτων του κάθε ατόμου, κοινώς η φιγούρα, οδηγεί στην απώλεια ελέγχου που μπορεί να καταλήξει σε τραυματισμό. Εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι πάνω από το 95% των σκιέρ που τραυματίζονται δεν συνοδεύονται από επαγγελματία δάσκαλο και πάνω από το 80% δεν έχουν κάνει ποτέ μάθημα. Και ενώ στην κιθάρα φαίνεται ότι οι αυτοδίδακτοι αποδίδουν καλά, στο σκι κάτι τέτοιο είναι μάλλον επικίνδυνο. Οι σκιέρ που έχουν ακολουθήσει ένα δομημένο πρόγραμμα εκμάθησης μπορούν να αποφύγουν τον κίνδυνο γιατί έχουν μάθει να αναγνωρίζουν τις επικίνδυνες καταστάσεις και μπορούν να αντιμετωπίσουν καλύτερα το απρόοπτο. Πάνω από όλα όμως δεν χρειάζονται να ξεπεράσουν τα όρια τους για να δείξουν ότι ξέρουν σκι, γιατί αυτό φαίνεται !

Ο καλύτερος τρόπος για να μάθει ένα παιδί σκι είναι μέσω κάποιου συλλόγου ή ομίλου με επαγγελματίες δασκάλους. Το ομαδικό άθλημα δίνει την δυνατότητα στα παιδιά μικρότερης ηλικίας, αλλά και στους αρχάριους κάθε ηλικίας, να αναπτύξουν την κοινωνικότητά τους και κάνουν παρέες. Τα παιδιά γνωρίζουν τον εκπαιδευτή, ο οποίος είναι κάθε φορά ο ίδιος, και εξοικειώνονται μαζί του και ο εκπαιδευτής γνωρίζει την πρόοδο κάθε παιδιού. Η κάθε ομάδα δεν ξεπερνά τα 7-8 άτομα. Αυτός ο αριθμός εξασφαλίζει άριστη και αμφίδρομη επικοινωνία ανάμεσα στον εκπαιδευτή και σε κάθε μέλος της ομάδας καθώς και δυνατότητα δημιουργίας μιας μικρής παρέας ανάμεσα στα παιδιά.  Οι ομάδες διαιρούνται προσεκτικά όχι μόνο με βάση το επίπεδο των μαθητών, αλλά λαμβάνοντας υπόψη και το χαρακτήρα του κάθε παιδιού, ούτως ώστε να υπάρχει ομοιογένεια και καλό κλίμα. Με αυτόν τον τρόπο η ομάδα προοδεύει συνολικά και κάθε μέλος της βοηθάει στην επίτευξη του στόχου. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι το ένα παιδί φροντίζει για το άλλο και ποτέ δεν επιδίδεται σε επικίνδυνες πράξεις αυξάνοντας τα επίπεδα ασφαλείας του μαθήματος. Προχωρημένοι σκιέρ που επιθυμούν να τελειοποιήσουν την τεχνική τους είναι προτιμότερο να επιλέξουν ατομικό μάθημα ώστε να μπορεί ο εκπαιδευτής να επικεντρωθεί στην λεπτομέρεια.
Όσον αφορά τους τρόπους εκμάθησης, αυτοί ποικίλουν ανάλογα με την χώρα και την σχολή. Γεγονός πάντως είναι όλοι έχουν μια κοινή βάση και καθένας φτάνει στον ίδιο στόχο από το δικό του δρόμο. Έχει μεγάλη σημασία πάντως ο κάθε νέος σκιέρ να ακολουθήσει έναν συγκεκριμένο τρόπο εκμάθησης ώστε να μάθει την τεχνική ολοκληρωμένα, διαφορετικά μπορεί να χάσει κάποιο κομμάτι και να δυσκολευτεί να ακολουθήσει την υπόλοιπη διαδικασία.

Με γνώμονα το παιδί και τις ιδιαιτέρες ανάγκες του, τα μαθήματα έχουν σαν πρωταρχικό στόχο την βελτίωση  και την τελειοποίηση της τεχνικής μέσα από διασκεδαστικό και ασφαλές μάθημα. Γιατί το παιδί πρέπει να χαρεί, να παίξει και μετά να μάθει. Ανεξαρτήτως ηλικίας, κάθε άθλημα πρέπει να αποτελεί διασκέδαση για το παιδί ώστε να το συνεχίζει εφΆ όρου ζωής. Τα παιδιά λατρεύουν το χιόνι γιατί να μην μάθουν σκι ?

Τι χρειάζεται για να ξεκινήσει ένα παιδί σκι ?

Πρώτα από όλα κέφι, χαρά και καλή διάθεση. Κατά δεύτερον χρειάζεται κάποιος βασικός αλλά και σημαντικός εξοπλισμός ο οποίος συμβάλει στο να διατηρηθούν οι παραπάνω προϋποθέσεις. Το παιδί πρέπει να είναι ζεστό και να μην κρυώνει αλλά ούτε και να ζεσταίνεται, κάτι που συνήθως προέρχεται από την υπερβολή του γονέα. Δεν είναι λίγες οι φορές που έχουν πάει παιδιά στο μάθημα με 2 παντελόνια, 2 μπλούζες, 2 κάλτσες το ένα πάνω από το άλλο σαν κρεμμύδια !

Ξεκινώντας λοιπόν από πάνω προς τα κάτω, ο εξοπλισμός έχει ως εξής:

1. Σκούφος – Κράνος . Όσο πιο παρδαλός είναι ο σκούφος τόσο πιο πολύ αρέσει στα παιδιά. Αν και σταδιακά αντικαθίσταται με κράνος που προστατεύει το κεφάλι από επικίνδυνα χτυπήματα και προσφέρει μεγαλύτερη ασφάλεια.
2. Μάσκα ή Γυαλιά. Είναι ένα από τα εξαρτήματα που πρέπει να δώσετε προσοχή. Ο ήλιος στο βουνό είναι πολύ πιο δυνατός και η αντανάκλαση των ακτινοβολιών στο χιόνι πολύ πιο δυνατή. Πρέπει να δώσετε έμφαση στην ποιότητα του φακού. Τα μάτια στα παιδιά είναι ευαίσθητα και θέλουν πολύ προσοχή. Ο ήλιος μπορεί να κάνει μεγάλη ζημιά και αυτό ισχύει και για τους μεγάλους. Η μάσκα προστατεύει καλύτερα από τα γυαλιά και κυρίως όταν υπάρχει χιονόπτωση. Τα γυαλιά δεν προστατεύουν καλά τα βλέφαρα και η συνεχής κατάβαση με χιονόπτωση ερεθίζει τα βλέφαρα.
3. Αδιάβροχη φόρμα σκι. Προτιμάται η φόρμα σε 2 κομμάτια. Μπουφάν και παντελόνι. Εάν το παιδί ζεσταθεί μπορεί να βγάλει το πάνω τμήμα. Απλά απευθυνθείτε σε ένα κατάστημα ειδών σκι για να ενημερωθείτε. Προτιμήστε παντελόνι που να περνάει πάνω από την μπότα.
4. Πουλόβερ: μάλλινο ή fleece. Καλό είναι να έχει μαζί του το παιδί σε περίπτωση που κρυώσει για να το βάλει μέσα από την φόρμα ή ζεσταθεί για να αντικαταστήσει την φόρμα.
5. Γάντια: Αδιάβροχα γάντια του σκι. Δώστε έμφαση στην καλή ποιότητα. Μπλουζάκι. Κατά προτίμηση μακρυμάνικο. Αποφύγετε το βαμβακερό γιατί κατακρατά τον ιδρώτα με αποτέλεσμα το παιδί να κρυώνει όποτε δεν κινείται.
6. Μάλλινες κάλτσες. Ψηλές μέχρι το γόνατο από μαλακό μαλλί (για να μην «τσιμπάνε»). Αποφύγετε τις βαμβακερές για τον ίδιο λόγο με το μπλουζάκι.
7. Αλλαξιές: μπλουζάκι, εσώρουχα, κάλτσες. Αυτά είναι τα ρούχα που βρέχονται ή κρατούν ιδρώτα. Είναι προτιμότερο τα παιδιά να αλλάζουν μετά από κάθε μάθημα και πριν αναχωρήσουν από το χιονοδρομικό. Σακίδιο πλάτης. Πρέπει να έχει χώρο για ένα μπουκάλι νερό, κάποιο σνακ και χώρο για το μπουφάν εάν χρειαστεί να το βγάλει.